KONTROL KALEMİ NASIL ÇALIŞIR?

Kontrol kalemi, herhangi bir devrede akım ve gerilim sürekliliğini test etmek için kullanılan en basit çözümlerden biridir. Herhangi bir elektrikçi için vazgeçilmez olan kontrol kalemi çok basit ve ilginç bir cihazdır. Bu yazımda, yaygın olarak kullanılan bir kontrol kaleminin iç yapısını inceleyeceğiz.

Kullanıcının, akım geçtiğinde toprak görevi görebilmesi için test cihazını kullanırken yerde olması gerekir. Canlı teli test etmek için, kontrol kalemi tel ile temas ettirildiğinde, kullanıcının vücudu kontrol kaleminin üstündeki metal kapak ile temas halinde olmalıdır. Bu, gerçek bir elektrik devresini tamamlar ve kontrol kalemi gerilimi algıladığında ampul yanar.

Şekil 1: Kontrol Kalemi Çalışıyor

Şekil 2: Kontrol Kalemi Boşta

Kontrol kaleminin çekirdeği, tornavidanın başının yakınında bulunur. Test devresinin altına yerleştirilen plastik kasa bir yalıtkan görevi görür. Metal çubuk kontrol kaleminin iletken kısmı olduğundan, kullanıcıyı yanlışlıkla elektrik çarpmasından korumak için metal çubuğun üzerine kalın bir plastik yalıtkan kılıf yerleştirilir.

YAPI

Şekil 3: Üst Kapak

Kontrol kaleminin tepesinde devreyi içeride tutan dişli bir metal kapak bulunur. Metal çubuk fişe takıldığında kapağın topraklanması gerekir. Güç soketi, bir pilin pozitif terminaline benzer. Tıpkı bir pil durumunda olduğu gibi, devrenin diğer ucunu akımın düştüğü negatif terminale bağlamamız gerektiği gibi, güç kaynağından gelen akım için de bir negatife ihtiyacımız var. Bu durumda zemin o negatif gibi davranır. Çoğu zaman kullanıcı, güç kaynağına çubuk takıldığında oluşan devre için toprak bağlantısını oluşturur. Test cihazlarında zaten akım sınırlayıcı dirençler bulunduğundan ve ayrıca kuru bir insan vücudunun çok büyük elektrik direncine sahip olması nedeniyle kullanıcı herhangi bir darbe almaz.

Neon Ampul Grubu

Kapağı bir yay takip eder. Yay, bir topraklama kablosu görevi görme ve kontrol kalemi bir soket içine yerleştirildiğinde kapağa test cihazı devresini bağlama gibi ikili bir işlevselliğe sahiptir.

Şekil 4:  Kontrol Kalemi Devresi Kurulumu

Plastik yalıtım kılıfı çıkarıldıktan sonra kontrol kalemi devresi yukarıda gösterildiği gibi net bir şekilde görülebilir.

Şekil 5: Neon Ampul - Yaylı Tel Bağlantısı

Yukarıdaki görüntü, bir tel aracılığıyla yaya bağlı neon ampulü göstermektedir. Metalik çubuk aktif bir güç kaynağına takıldığında akımın bir göstergesi olarak hizmet eder. Neon ampul anlık çıkış verir ve yüksek gerilimden dolayı ısınmaz. Ampulün akım ihtiyacı oldukça düşüktür ve devre insan vücudu yardımı ile topraklandığında oldukça tatmin edici davranır.

Şekil 6:  Neon Ampulü Metalik Çubuk ile Bağlamak için Direnç

Bir ucundan neon ampule, diğer ucundan da metalik çubuğa yukarıdaki resimde gösterilene benzer bir direnç bağlanmıştır. Güç kaynağından neon ampule gidebilecek maksimum akım dirençle sınırlıdır.

Metalik Çubuk

Şekil 7: Metalik Çubuk

Metalik çubuk, gerilimin test edilmesi gereken hatta yerleştirilir. Ayrıca genel amaçlı kullanım için tornavida görevi görür. Bu şekilde çok basit bir elektrik devresi kullanılarak devre kesintilerinde hata ayıklanır ve süreklilik test edilir.

KAYNAK: Engineers Garage